آدرس ip چیست؟ آموزش کامل IP به زبان ساده

هر بار که یک وب‌سایت را باز می‌کنید، پیامی در واتساپ می‌فرستید یا ویدیویی را به‌صورت آنلاین تماشا می‌کنید، دستگاه شما باید راهی برای شناسایی و برقراری ارتباط با سایر دستگاه‌ها در اینترنت داشته باشد. اینجاست که آدرس IP نقش خود را ایفا می‌کند.

 IP را می‌توان نشانی منحصربه‌فرد هر دستگاه در یک شبکه دانست، نشانی که باعث می‌شود اطلاعات دقیقاً به مقصد درست برسند و ارتباط میان میلیون‌ها دستگاه بدون سردرگمی برقرار شود. شناخت IP فقط برای متخصصان شبکه نیست، هر کاربری که از اینترنت استفاده می‌کند با دانستن مفهوم، انواع و کاربردهای آن می‌تواند درک بهتری از نحوه عملکرد اینترنت، امنیت آنلاین و حتی رفع برخی مشکلات اتصال داشته باشد.

در این مقاله به طور دقیق‌تر بررسی می‌کنیم که آدرس ip چیست؟ و از کاربرد و بخش‌ها و انواع آن صحبت خواهیم کرد.

آدرس IP چیست؟

در پاسخ به این پرسش که آدرس IP چیست باید گفت: آدرس IP (Internet Protocol Address) یک شناسه منطقی است که به یک رابط شبکه در یک محدوده مشخص اختصاص می‌یابد و برای شناسایی مبدأ و مقصد ارتباطات شبکه استفاده می‌شود. وظیفه اصلی آن فراهم کردن آدرس‌دهی در شبکه است تا بسته‌های داده بتوانند بین دستگاه‌ها جابه‌جا شوند.

به بیان ساده، همان‌طور که یک آدرس پستی مشخص می‌کند نامه باید به کدام مقصد ارسال شود، آدرس IP نیز اطلاعات مربوط به مبدأ و مقصد داده‌ها را در شبکه فراهم می‌کند. روترها با استفاده از این اطلاعات و جدول‌های مسیریابی، مسیر مناسب برای انتقال بسته‌ها را انتخاب می‌کنند. دو نسخه اصلی از آدرس‌های IP با نام‌های IPv4 و IPv6 وجود دارد که IPv6 با فضای آدرس‌دهی بسیار بزرگ‌تر، برای پاسخگویی به رشد تعداد دستگاه‌های متصل به اینترنت توسعه یافته است.

کاربرد آی پی چیست؟

در پاسخ به این پرسش که کاربرد آی پی چیست؟ باید بگوییم: آدرس IP تنها برای شناسایی یک دستگاه نیست، این شناسه امکان برقراری ارتباط، انتقال داده‌ها و مدیریت ترافیک در شبکه‌های محلی و اینترنت را فراهم می‌کند. مهم‌ترین کاربردهای IP عبارت‌اند از:

• شناسایی هر دستگاه در شبکه
• برقراری ارتباط بین دستگاه‌ها در اینترنت
• ارسال و دریافت صحیح بسته‌های داده
• مسیریابی (Routing) اطلاعات بین شبکه‌های مختلف
• دسترسی به وب‌سایت‌ها، سرورها و سرویس‌های آنلاین
• مدیریت و عیب‌یابی شبکه توسط مدیران سیستم
• اعمال سیاست‌های امنیتی مانند فایروال و کنترل دسترسی
• تعیین موقعیت جغرافیایی تقریبی کاربران برای ارائه خدمات محلی
• جلوگیری از تداخل آدرس‌ها در شبکه با اختصاص شناسه منحصربه‌فرد به هر دستگاه
• ثبت و تحلیل ترافیک شبکه برای افزایش امنیت و بهبود عملکرد

آدرس آی پی چگونه کار می کند؟

و اما می‌رسیم به این پرسش که نحوه کارکرد آدرس ip چیست؟ هر زمان که دستگاهی مانند تلفن همراه یا رایانه درخواستی برای دسترسی به یک وب‌سایت یا سرویس اینترنتی ارسال می‌کند، این درخواست همراه با آدرس IP مبدأ به شبکه فرستاده می‌شود. روترها با بررسی آدرس مقصد، مسیر مناسب را انتخاب می‌کنند تا اطلاعات به دستگاه موردنظر برسند. پس از پردازش درخواست توسط سرور، پاسخ نیز با استفاده از آدرس IP فرستنده به همان دستگاه بازگردانده می‌شود. به همین دلیل، آدرس IP مانند یک شناسه و نشانی عمل می‌کند که امکان شناسایی دستگاه‌ها، مسیریابی داده‌ها و برقراری ارتباط دقیق و منظم در اینترنت را فراهم می‌سازد.

آدرس آی پی از چه بخش هایی تشکیل شده است؟

بر اساس استانداردهای پروتکل اینترنت، هر آدرس IP از دو بخش اصلی تشکیل می‌شود که هر کدام وظیفه مشخصی در برقراری ارتباط در شبکه دارند:

• بخش شبکه  (Network ID): این قسمت مشخص می‌کند دستگاه به کدام شبکه تعلق دارد. تمام دستگاه‌هایی که در یک شبکه قرار دارند، بخش شبکه یکسانی دارند و روترها با استفاده از آن مسیر انتقال داده‌ها را تشخیص می‌دهند.
• بخش میزبان  (Host ID): این بخش شناسه اختصاصی هر دستگاه در همان شبکه است و باعث می‌شود هر رایانه، تلفن همراه، سرور یا تجهیزات دیگر از سایر دستگاه‌های موجود در آن شبکه متمایز شوند.

اینکه چه تعداد از بیت‌های آدرس به Network ID و چه تعداد به Host ID اختصاص یابد، به Subnet Mask یا پیشوند CIDR بستگی دارد. برای مثال، در آدرس ۱۹۲.۱۶۸.۱.۲۵/۲۴، بخش ۱۹۲.۱۶۸.۱ شناسه شبکه و عدد ۲۵ شناسه میزبان محسوب می‌شود.

انواع آدرس آی پی

آدرس‌های IP را می‌توان از دو جنبه دسته‌بندی کرد، نخست بر اساس محل استفاده (عمومی یا خصوصی) و سپس بر اساس نحوه تخصیص (استاتیک یا داینامیک). شناخت این انواع به درک بهتر نحوه اتصال دستگاه‌ها به شبکه‌های محلی و اینترنت کمک می‌کند.

آدرس ip خصوصی

آدرس IP خصوصی (Private IP) به دستگاه‌هایی اختصاص داده می‌شود که در یک شبکه محلی (LAN) مانند شبکه خانگی، سازمانی یا اداری قرار دارند. این آدرس‌ها فقط در همان شبکه قابل استفاده هستند و به‌طور مستقیم از طریق اینترنت قابل دسترسی نیستند. مودم یا روتر معمولاً با استفاده از فناوری NAT، آدرس‌های خصوصی را به یک آدرس IP عمومی متصل می‌کند تا دستگاه‌ها بتوانند به اینترنت دسترسی داشته باشند. محدوده‌های ۱۹۲.۱۶۸.x.x، ۱۰.x.x.x و ۱۷۲.۱۶.x.x تا ۱۷۲.۳۱.x.x از رایج‌ترین بازه‌های IP خصوصی هستند.

آدرس ip عمومی

IP  عمومی (Public IP) شناسه‌ای است که توسط ارائه‌دهنده خدمات اینترنت (ISP) به مودم یا روتر شما اختصاص داده می‌شود و امکان برقراری ارتباط با اینترنت را فراهم می‌کند. هر زمان وب‌سایتی را باز می‌کنید یا از یک سرویس آنلاین استفاده می‌کنید، ارتباط از طریق IP عمومی شبکه شما برقرار می‌شود.

نحوه تخصیص IP می‌تواند به‌صورت استاتیک (Static) یا داینامیک (Dynamic) باشد. این شیوه تخصیص به IP عمومی محدود نیست و برای IPهای خصوصی نیز می‌تواند به‌کار رود.

آی پی استاتیک

در پاسخ به این پرسش که آی پی استاتیک چیست باید گفت: IP استاتیک (Static IP) آدرسی ثابت است که با گذشت زمان تغییر نمی‌کند مگر اینکه به‌صورت دستی توسط ارائه‌دهنده خدمات اینترنت یا مدیر شبکه تغییر داده شود. این نوع IP برای میزبانی وب‌سایت، سرورها، دوربین‌های مداربسته، دسترسی از راه دور و سرویس‌هایی که نیاز به یک آدرس دائمی دارند، گزینه مناسبی محسوب می‌شود.

آی پی داینامیک

حال نوبت آن است که بدانیم آی پی داینامیک چیست. IP داینامیک (Dynamic IP) به‌صورت خودکار توسط سرور DHCP ارائه‌دهنده اینترنت یا روتر به دستگاه اختصاص داده می‌شود و ممکن است با هر بار اتصال مجدد به شبکه یا پس از گذشت مدت مشخصی تغییر کند. بیشتر کاربران خانگی از IP داینامیک استفاده می‌کنند زیرا مدیریت آن ساده‌تر است، هزینه کمتری دارد و استفاده بهینه‌تری از فضای آدرس‌دهی IP ایجاد می‌کند.

چگونه آدرس ip خود را پیدا کنیم؟

شاید برایتان سوال باشد که روش‌های پیدا کردن آدرس ip چیست؟ باید بگوییم:پیدا کردن آدرس IP کار پیچیده‌ای نیست و بسته به اینکه به IP عمومی یا IP خصوصی نیاز داشته باشید، روش انجام آن متفاوت است.

مشاهده IP عمومی

اگر می‌خواهید آدرس IP عمومی خود را که توسط ارائه‌دهنده اینترنت (ISP) به شما اختصاص داده شده است مشاهده کنید، کافی است عبارت “What is my IP” را در گوگل جستجو کنید یا از وب‌سایت‌های نمایش IP مانند WhatIsMyIP و IPinfo استفاده کنید. این روش آدرسی را نشان می‌دهد که سایر وب‌سایت‌ها و سرویس‌های اینترنتی از آن برای شناسایی اتصال شما استفاده می‌کنند.

مشاهده IP خصوصی در ویندوز

در ویندوز کلیدهای Win + R را فشار دهید، عبارت cmd را وارد کرده و کلید Enter را بزنید. سپس دستور ipconfig را اجرا کنید. مقابل گزینه IPv4 Address، آدرس IP خصوصی دستگاه شما نمایش داده می‌شود.

مشاهده IP خصوصی در اندروید

وارد Settings > Network & Internet > Wi-Fi شوید، روی شبکه متصل ضربه بزنید و بخش IP Address را مشاهده کنید. ممکن است مسیر تنظیمات بسته به برند گوشی کمی متفاوت باشد.

مشاهده IP خصوصی در آیفون

به مسیر Settings > Wi-Fi بروید، روی علامت i کنار شبکه متصل لمس کنید و در بخش IP Address، آدرس IP دستگاه را مشاهده کنید.

مشاهده IP خصوصی در macOS

از مسیر System Settings > Network شبکه فعال خود را انتخاب کنید. سپس در بخش جزئیات اتصال، آدرس IP دستگاه نمایش داده می‌شود.

انواع نسخه های آدرس آی پی چیست

با گسترش اینترنت و افزایش تعداد دستگاه‌های متصل به شبکه، نسخه‌های مختلفی از پروتکل آدرس‌دهی IP توسعه یافت. امروزه دو نسخه اصلی این پروتکل، IPv4 و IPv6 هستند که هر دو وظیفه شناسایی دستگاه‌ها و مسیریابی داده‌ها را بر عهده دارند، اما از نظر ساختار، ظرفیت آدرس‌دهی و امکانات تفاوت‌هایی با یکدیگر دارند.

IPv4

IPv4 (Internet Protocol Version 4) چهارمین نسخه پروتکل اینترنت و رایج‌ترین نوع آدرس IP است که از دهه ۱۹۸۰ تاکنون به‌طور گسترده مورد استفاده قرار می‌گیرد. این نسخه از آدرس‌های ۳۲ بیتی استفاده می‌کند و می‌تواند حدود ۴.۳ میلیارد آدرس منحصربه‌فرد ایجاد کند. آدرس‌های IPv4 از چهار بخش عددی تشکیل شده‌اند که با نقطه از یکدیگر جدا می‌شوند، برای مثال: ۱۹۲.۱۶۸.۱.۱. با افزایش تعداد کاربران و دستگاه‌های متصل به اینترنت، ظرفیت این نسخه به مرور کافی نبود و همین موضوع زمینه توسعه IPv6 را فراهم کرد.

IPv6

در آخرین بخش از انواع نسخه‌های آدرس آی پی، توضیح می‌دهیم ipv6  چیست. درواقع IPv6 (Internet Protocol Version 6) پس از معرفی نسخه‌های مختلف آدرس آی پی وی، جدیدترین نسخه پروتکل اینترنت است که برای رفع محدودیت‌های IPv4 طراحی شده است. این نسخه از آدرس‌های ۱۲۸ بیتی استفاده می‌کند و ظرفیتی در حدود ۳۴۰ آندسیلیون (۲¹²⁸) آدرس منحصربه‌فرد در اختیار قرار می‌دهد؛ رقمی که عملاً محدودیت آدرس‌دهی را از بین می‌برد.

آدرس‌های IPv6 از هشت گروه شامل اعداد و حروف هگزادسیمال تشکیل شده‌اند که با دونقطه (:) از هم جدا می‌شوند؛ برای مثال:

۲۰۰۱:0db8:85a3:0000:0000:8a2e:0370:7334.

علاوه بر فضای آدرس‌دهی بسیار بزرگ‌تر، IPv6  امکاناتی مانند مسیریابی کارآمدتر، کاهش نیاز به NAT در بسیاری از شبکه‌ها و پشتیبانی از قابلیت‌هایی مانند IPsec را فراهم می‌کند. با این حال، استفاده از IPsec الزامی نیست و امنیت ارتباطات به پیکربندی شبکه و پروتکل‌های مورد استفاده نیز بستگی دارد.

انواع کلاس های آدرس آی پی

حال که متوجه شدیم، انواع نسخه‌های آدرس آی پی چیست؟ در این بخش از انواع کلاس‌های آدرس آی پی صحبت می‌کنیم. در نسخه IPv4 آدرس‌های IP در گذشته بر اساس ساختاری به نام Classful Addressing به پنج کلاس اصلی تقسیم می‌شدند. هر کلاس برای نوع خاصی از شبکه‌ها طراحی شده بود و تعداد متفاوتی از شبکه‌ها و میزبان‌ها (Host) را پشتیبانی می‌کرد. اگرچه امروزه بیشتر شبکه‌ها از روش CIDR (Classless Inter-Domain Routing)  استفاده می‌کنند، اما آشنایی با کلاس‌های IP همچنان برای یادگیری مفاهیم شبکه و درک ساختار آدرس‌دهی اهمیت دارد.

کلاس  A

کلاس A برای شبکه‌های بسیار بزرگ طراحی شده است و اولین اکتت بین ۱ تا ۱۲۶ است و ۰ و ۱۲۷ رزرو شده‌اند. در این کلاس بخش بزرگی از آدرس به میزبان‌ها اختصاص دارد و هر شبکه می‌تواند بیش از ۱۶ میلیون میزبان را پشتیبانی کند.

کلاس  B

کلاس B برای شبکه‌های متوسط مانند دانشگاه‌ها و سازمان‌های بزرگ مناسب است. اولین اکتت آن بین ۱۲۸ تا ۱۹۱ قرار می‌گیرد و تعادل مناسبی بین تعداد شبکه‌ها و تعداد میزبان‌ها ایجاد می‌کند. نمونه‌ای از این کلاس ۱۷۲.۱۶.۰.۱ است.

کلاس  C

در تقسیم‌بندی قدیمی  IPv4، کلاس C برای شبکه‌های کوچک در نظر گرفته می‌شد و اولین اکتت آن بین ۱۹۲ تا ۲۲۳ قرار داشت. در این مدل، هر شبکه می‌توانست تا ۲۵۴ میزبان را پشتیبانی کند. امروزه این دسته‌بندی بیشتر جنبه آموزشی دارد و در شبکه‌های مدرن، اندازه و ساختار شبکه با استفاده از CIDR و طول پیشوند تعیین می‌شود. برای مثال، آدرس ۱۹۲.۱۶۸.۱.۱ یک آدرس خصوصی در محدوده ۱۹۲.۱۶۸.۰.۰/۱۶ است و صرفاً نمونه‌ای از این بازه محسوب می‌شود.

کلاس  D

کلاس D برای اختصاص آدرس به دستگاه‌های معمولی استفاده نمی‌شود و کاربرد آن Multicast یا ارسال هم‌زمان داده به گروهی از دستگاه‌ها است. اولین اکتت این کلاس بین ۲۲۴ تا ۲۳۹ قرار دارد.

کلاس  E

کلاس E بازه‌ای از آدرس‌ها با اولین اکتت ۲۴۰ تا ۲۵۵ را شامل می‌شود و برای اهداف تحقیقاتی، آزمایشی و استفاده‌های آینده رزرو شده است. این کلاس در شبکه‌های عمومی و ارتباطات اینترنتی روزمره مورد استفاده قرار نمی‌گیرد.

سخن پایانی

در این مقاله مفصل توضیح دادیم که آدرس ip چیست؟ و از کاربرد، انواع، بخش‌های تشکیل دهنده و نحوه کارکردن آن صحبت کردیم. همانطور که متوجه شدید، آدرس IP یکی از پایه‌ای‌ترین مفاهیم دنیای شبکه است و تقریباً هیچ ارتباط اینترنتی بدون آن شکل نمی‌گیرد. از شناسایی دستگاه‌ها و انتقال داده‌ها گرفته تا مدیریت ترافیک شبکه و افزایش امنیت، همه به IP وابسته هستند. اگرچه در نگاه اول ممکن است تنها مجموعه‌ای از اعداد به نظر برسد، اما همین ساده نقش مهمی در برقراری ارتباط میان میلیاردها دستگاه در سراسر جهان دارد. با آشنایی با تفاوت IPهای عمومی و خصوصی، نسخه‌های IPv4 و IPv6 و نحوه پیدا کردن IP دستگاه، درک روشن‌تری از زیرساخت اینترنت خواهید داشت و بسیاری از اصطلاحات و تنظیمات شبکه برایتان قابل فهم‌تر خواهد شد.

سوال متداول